Samen microfinancieren en microverzekeren
in het Zuiden
10 maart 2020

Microfinanciering voor vluchtelingen: een kwestie van baby steps

Wat een inspirerende vrouw! En wat een boeiende presentatie! Er waren veel lovende reacties na de Microfinance Lunch Break van 5 februari 2020. Gastspreker was Alia Farhat, manager bij Al Majmoua, een Libanese microfinancieringsinstelling (MFI). In haar LinkedIn-profiel omschrijft Alia haar drijfveer als ‘making the world a better place’. En dat doet ze onder meer door in Libanon microfinanciering toegankelijk te maken voor Syrische vluchtelingen. Pionierswerk, zo blijkt.

Het beeld versus de realiteit

“’Vluchtelingen, dat zijn mensen die in tentenkampen wonen, in overvolle bootjes de zee op gaan en massaal naar Europa trekken.’ Dàt is het wijdverspreide beeld. Laat me dat meteen nuanceren.

Volgens de VN Vluchtelingenorganisatie waren er in 2018 wereldwijd ongeveer 68 miljoen mensen op de vlucht. 85 procent daarvan verblijft in landen in het Midden-Oosten en Afrika, een kleine minderheid in Europa. Ter vergelijking: Libanon, met 1,5 miljoen vluchtelingen, telt 164 vluchtelingen per 1.000 inwoners terwijl dat in landen als België 2,7 op 1.000 is.

Mensen zoals jij en ik

Ook op andere vlakken is de realiteit genuanceerd. De vluchtelingenpopulatie is even divers als de rest van de maatschappij. Het gaat om mensen zoals jij en ik. In hun thuisland hadden ze een eigen zaak, waren ze student of landbouwer. En die talenten, hun vaardigheden en kennis brengen ze mee. In plaats van naar hen te kijken als vluchtelingen die teren op hulp, kan je hen ook zien als mensen die met hun talenten een bijdrage leveren aan onze economie.

Zo kijken wij bij Al Majmoua naar hen. Het leek ons dan ook logisch om deze mensen onze diensten aan te bieden, net zoals we dat voor Libanezen doen. En zo boorden we meteen een nieuw segment van de bevolking aan.

Baby steps

We zijn daarbij niet over één nacht ijs gegaan, integendeel. Stap voor stap ging het. En omdat we bij gebrek aan voorbeelden alles zelf moesten uitvinden en geen al te grote financiële risico’s wilden nemen, waren dat baby steps.

We mikten vooral op wie wellicht in Libanon zou blijven - mensen met kinderen bv. – en op Syriërs die al een kleine business hadden. In het begin gaven we alleen groepskredieten. Pas toen dat goed liep, zijn we gestart met individuele leningen. Aanvankelijk met borgstelling door een Libanees, maar toen bleek dat het percentage niet-terugbetaalde kredieten ruim onder de aanvaarde norm bleef, hebben we die voorwaarde laten vallen. Ondertussen is duidelijk dat de risico’s voor ons als MFI niet groter zijn dan bij Libanese cliënten.

Verbinden is cruciaal

Ook in de trainingen die we – heel bewust - in gemengd Syrisch-Libanese groepen geven, doorlopen we een heel proces. Neem bv. de opleiding budgettering voor vrouwengroepen. In de eerste sessies zitten de deelneemsters in twee aparte groepen en wisselen ze geen woord. Pas na enkele sessies beginnen ze voorzichtig met elkaar te praten. En ontdekken ze dat ze gemeenschappelijke interesses hebben en met dezelfde problemen worstelen. Dat proces van kennismaken en verbinden met elkaar is cruciaal. Tijdrovend, maar het loont. Er ontstaan nieuwe vriendschappen. En op het einde van de training vormen ze spontaan gemengde groepen om een groepskrediet aan te vragen.

Evenwichtsoefening

Vluchtelingen maken ondertussen 15 % uit van ons cliënteel. En onderzoek bevestigt dat ze wel varen bij onze steun. Ze krijgen meer toegang tot voedsel en gezondheidszorg, hun inkomen stijgt en hun huisvesting verbetert. En ze raken meer ingeburgerd.

We houden het voorlopig wel bij die 15 %. De overheid en de media volgen met argwaan wat wij doen en we willen onze relatie met hen niet vertroebelen. Als zij ons werk met de Syriërs als landverraad bestempelen, verliezen we de steun van de bevolking. En die is cruciaal.

Het blijft dus balanceren op een dunne koord. Maar stap voor stap, met baby steps, lukt het ons. En maken we van de wereld een betere plek.”